Wartości w polskim i ukraińskim językowym obrazie kwiatów
Loading...
Date
2025
Authors
Nepop-Aidachych, Lidiia
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Relacje między językiem i wartościami od dawna przyciągają uwagę językoznawców, mimo to zagadnienie wartościowania w ramach językowego obrazu kwiatów na materiale języka polskiego i ukraińskiego nie było dotychczas przedmiotem analizy. Stereotypowe cechy kwiatów w polskim języku i polskiej kulturze zostały zbadane przez zespół etnolingwistów na czele z prof. Jerzym Bartmińskim, czego rezultatem jest część 3 (Kwiaty) tomu 2 (Rośliny) Słownika stereotypów i symboli ludowych. Z kolei w języku ukraińskim stereotypowe cechy kwiatów były opisywane przez Vitaliia Žajvoronka w słowniku Znaky ukrajins’koji etnokul’tury. Autorka bada przejawy wartościowania na poziomie językowej kategoryzacji kwiatu i ujmowania poszczególnych roślin jako kwiatów, a także na poziomie metaforyzacji i konotacji różnych zjawisk, przedmiotów, samego człowieka, jego życia itd., prezentowane w języku polskim i ukraińskim. W obu językach wartością jest sam kwiat, a konotacji aksjologicznych nabierają jego części (płatki, głowy). Kwiaty prezentują dodatnie człony opozycji aksjologicznych: życie – śmierć, góra – dół, piękno – brzydota, uczciwość (dziewictwo) – fałsz (kłamstwo), sacrum – profanum, jasność – ciemność, młodość – starość itd. Drugi, ujemny człon tych opozycji jest werbalizowany w językowym obrazie kwiatów poprzez brak / przesunięcie / zmianę członu dodatniego, czyli brak kwiatu lub jego części, odwrócenie na osi góra – dół.
Description
The relationship between language and values has long attracted the attention of linguists, yet the issue of values within the linguistic image of flowers on the material of Polish and Ukrainian has not yet been analysed. The stereotypical features of flowers in Polish language and culture have been studied by a team of ethnolinguists headed by Professor Jerzy Bartminski, resulting in part 3 (Kwiaty [Flowers]) of volume 2 (Rośliny [Plants]) of the Słownik stereotypów i symboli ludowych [Dictionary of Folk Stereotypes and Symbols]. In Ukrainian, on the other hand, the stereotypical features of flowers were described by Vitalii Žajvoronok in the dictionary Znaky ukrajins’koji etnokul’tury. The author examines the manifestations of valuing at the level of linguistic categorisation of the flower and the recognition of individual plants as flowers, as well as at the level of metaphorisation and connotation of various phenomena, objects, man himself, his life, etc. presented in Polish and Ukrainian. In both languages, the flower itself is the value, while its parts (petals, heads) acquire axiological connotations. Flowers present positive members of axiological oppositions: life – death, top – down, beauty – ugliness, honesty (virginity) – falsehood (lying), sacrum – profanum, brightness – darkness, youth –age, etc. The second, negative member of these oppositions is the flower. The second, negative segment of these oppositions is verbalised in the linguistic image of flowers by the absence / displacement / change of the positive segment, i.e. the absence of the flower / its parts / its inversion on the up – down axis.
Keywords
wartości, językowy obraz kwiatów, język polski, język ukraiński, artykuł, values, linguistic image of flowers, Polish language, Ukrainian language
Citation
Nepop-Aidachych L. Wartości w polskim i ukraińskim językowym obrazie kwiatów / Lidiia Nepop-Aidachych // Postscriptum Polonistyczne : pismo krajowych i zagranicznych polonistów. - 2025. - T. 35, Nr 1. - [8] s. - https://doi.org/10.31261/PS_P.2025.35.12